Październik od lat przypomina o profilaktyce raka piersi. Różowa wstążka pojawia się w mediach, gabinetach i przestrzeni publicznej, jednak najważniejsze pytanie brzmi: czy za tym symbolem idzie konkretne działanie?
Profilaktyka nie polega na wykonaniu jednego badania raz w roku ani na stosowaniu tego samego schematu u każdej kobiety. Powinna uwzględniać wiek, budowę piersi, historię rodzinną, wcześniejsze wyniki, przyjmowane leki, gospodarkę hormonalną i aktualne objawy.
Dlatego Różowy Październik warto potraktować jako moment, w którym sprawdzamy, czy nasz plan profilaktyki nadal odpowiada naszym potrzebom.
Piersi zmieniają się razem z organizmem
Tkanka piersi reaguje na zmiany hormonalne zachodzące podczas cyklu menstruacyjnego, ciąży, karmienia piersią, okresu okołomenopauzalnego i menopauzy. Na wygląd oraz odczucia w obrębie piersi mogą wpływać również antykoncepcja hormonalna, hormonalna terapia menopauzalna, zmiany masy ciała czy przebyte zabiegi.
Okresowa tkliwość lub napięcie nie zawsze oznaczają chorobę. Nie powinny jednak prowadzić do automatycznego uznania każdej zmiany za „hormonalną”.
Nowy guzek lub zgrubienie, zmiana kształtu albo wielkości piersi, wciągnięcie brodawki, nietypowa wydzielina, zmiana wyglądu skóry czy powiększone węzły chłonne wymagają konsultacji lekarskiej. Nie należy czekać z nią do kolejnego Różowego Października ani do planowanego badania kontrolnego.
Poznawanie własnych piersi ma znaczenie
Regularna obserwacja pozwala zauważyć, że w piersiach pojawiło się coś nowego. Warto zwracać uwagę nie tylko na wyczuwalne guzki, lecz także na wygląd skóry i brodawek, kształt piersi oraz okolicę pach.
Samobadanie można wykonywać raz w miesiącu, najlepiej w podobnym momencie cyklu. U kobiet miesiączkujących dogodnym terminem jest czas po miesiączce, kiedy piersi zwykle są mniej napięte.
Nie chodzi o samodzielne stawianie diagnozy. Chodzi o poznanie swojego ciała na tyle, aby szybciej dostrzec zmianę i skonsultować ją ze specjalistą.
Samobadanie nie zastępuje jednak badań obrazowych. Nie każdą zmianę można wyczuć, podobnie jak nie każdy wyczuwalny guzek oznacza nowotwór. Dopiero badanie lekarskie i odpowiednio dobrana diagnostyka pozwalają ustalić dalsze postępowanie.
USG piersi czy mammografia?
USG i mammografia nie są badaniami zamiennymi. Wykorzystują inne technologie i mogą dostarczać różnych informacji o budowie piersi.
USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe. Jest często stosowane u młodszych kobiet, których piersi zawierają więcej tkanki gruczołowej. Może służyć do oceny konkretnej zmiany albo uzupełniać inne badania. Termin kolejnego USG powinien być ustalany indywidualnie na podstawie wyniku, budowy piersi oraz czynników ryzyka.
Mammografia jest podstawowym badaniem przesiewowym wykorzystywanym w profilaktyce raka piersi. Pozwala wykrywać zmiany, zanim staną się widoczne lub wyczuwalne. W Polsce bezpłatny program profilaktyczny obejmuje kobiety w wieku od 45 do 74 lat. Badanie wykonuje się co dwa lata, jeżeli lekarz nie zaleci innego schematu, i nie wymaga ono skierowania.
USG nie jest więc „łagodniejszym zamiennikiem” mammografii. W zależności od wieku, budowy piersi, objawów, wcześniejszych wyników i historii medycznej lekarz może zalecić jedno z tych badań albo wykorzystać oba jako metody wzajemnie się uzupełniające.
Kiedy nie należy odkładać konsultacji?
Do lekarza warto zgłosić się, gdy pojawi się nowy guzek, zgrubienie, asymetria, zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, nietypowa wydzielina lub zmiana wyglądu skóry. Konsultacji wymagają również objawy utrzymujące się albo wyraźnie różniące od tego, co wcześniej obserwowałyśmy.
W takiej sytuacji nie należy uzależniać terminu wizyty od fazy cyklu. Najważniejsza jest możliwie szybka ocena zmiany.
Większość zmian wykrywanych w piersiach nie okazuje się nowotworem. Ich charakteru nie da się jednak wiarygodnie określić wyłącznie na podstawie dotyku, wyglądu czy obecności bólu.
Dlaczego łączymy profilaktykę piersi z ginekologią?
Zdrowia kobiety nie da się podzielić na zupełnie niezależne obszary. Cykl menstruacyjny, gospodarka hormonalna, antykoncepcja, ciąża, karmienie piersią i menopauza tworzą kontekst, który może mieć znaczenie również dla piersi.
Konsultacja ginekologiczna jest dobrym momentem, aby uporządkować wcześniejsze wyniki, omówić zauważone zmiany i sprawdzić, jakie badania warto zaplanować. Lekarz bierze pod uwagę nie tylko wiek pacjentki, lecz także jej historię zdrowotną, stosowane leczenie, obciążenia rodzinne oraz dotychczasową diagnostykę.
Innego postępowania może wymagać kobieta bez dodatkowych czynników ryzyka, a innego pacjentka, u której w najbliższej rodzinie występował rak piersi lub jajnika. Znaczenie ma również wiek zachorowania członków rodziny, obecność określonych mutacji genetycznych i wyniki poprzednich badań.
Nie istnieje jeden kalendarz profilaktyki odpowiedni dla każdej kobiety. Ogólne zalecenia pomagają porządkować działania, ale w uzasadnionych sytuacjach harmonogram badań powinien zostać ustalony indywidualnie.
Różowy Październik może być początkiem
Nie musisz samodzielnie decydować, którego badania potrzebujesz. Zacznij od sprawdzenia, kiedy odbyła się Twoja ostatnia konsultacja ginekologiczna, USG piersi lub mammografia. Zbierz wcześniejsze wyniki, przypomnij sobie historię zachorowań w rodzinie i zapisz zmiany, które zwróciły Twoją uwagę.
Profilaktyka nie powinna opierać się na lęku. Powinna dawać orientację, poczucie sprawczości i plan dopasowany do konkretnej osoby.
Różowa wstążka jest symbolem. Największe znaczenie ma jednak to, co zrobimy po jej zauważeniu.
Umów konsultację
W Primoderm możesz skonsultować swoje potrzeby w zakresie profilaktyki ginekologicznej oraz wykonać USG piersi. Podczas wizyty lekarz oceni Twoją sytuację i pomoże zaplanować dalsze postępowanie odpowiednie do wieku, wywiadu, wcześniejszych wyników i aktualnych objawów.